O ADORNO ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗ JAZZ

16.2.10 / /

1. Οι ανυπότακτες κινήσεις της τζαζ συνοδεύονταν από μια τάση τυφλής υπακοής που την κάνουν να μοιάζει με τον σαδομαζοχιστικό τύπο που έχει περιγραφεί από την αναλυτική ψυχολογία με το πρόσωπο που ερεθίζεται με τη μορφή του πατέρα, ενώ κατά βάθος θαυμάζει, που προσπαθεί να τον συναγωνιστεί, και παράλληλα, αντλεί ηδονή από την υποταγή του σε αυτό, υποταγή την οποία απεχθάνεται απροκάλυπτα.


2. Τα νεγρικά σπιρίτσουαλς, οι πρόδρομοι των μπλουζ, ήταν τραγούδια των δούλων και γι’ αυτό συνδύαζαν το θρήνο της ανελευθερίας με τη καταπιεσμένη επιβεβαίωσή της.


3. Η τζαζ, που ξέρει τι κάνει όταν συμμαχεί με την τεχνική, συνεργάζεται στην κατασκευή του «τεχνολογικού πέπλου» μέσω του αυστηρά επαναλαμβανόμενου, αλλά κενού θρησκευτικού τυπικού της και υποθάλπει την αυταπάτη ότι ο 20ος αιώνας είναι η, γεμάτη σκλάβους και ατελείωτες δυναστείες, αρχαία Αίγυπτος.


4. Τα ατομικά χαρακτηριστικά που δε συμφωνούν με τον κανόνα πλάθονται, στην πραγματικότητα από αυτόν και γίνονται σημάδια ακρωτηριασμού. Τρομοκρατημένοι, οι οπαδοί της τζαζ ταυτίζονται με την κοινωνία, την οποία φοβούνται γιατί τους έκανε αυτό που είναι. Αυτό προσδίδει στο εθιμοτυπικό της τζαζ τον καταφατικό του χαρακτήρα, δηλαδή την ευνοϊκή υποδοχή του σε μια κοινότητα ίσων αλλά ανελεύθερων ανθρώπων.


5. Η οργάνωση της κουλτούρας σε «επίπεδα», όπως είναι το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο πρόγραμμα (που αντιστοιχούν στους «κατώτερους», τους «μέσους» και τους «διανοούμενους» ακροατές ή θεατές) είναι αξιοκατάκριτη. Ωστόσο, δεν μπορεί να καταργηθεί από τους ακαλλιέργητους ανθρώπους που δηλώνουν πως είναι διανοούμενοι.


6. Η παρακμή δεν είναι αρχή. Αρχή είναι η ιδεολογία της παρακμής [..] όποιος μπερδεύει μια τρίφωνη συγχορδία διακοσμημένη με «βρώμικες νότες» με την ατονικότητα, έχει ήδη παραδοθεί στη βαρβαρότητα. Η τέχνη που έχει εκφυλιστεί σε «κουλτούρα» πληρώνει ένα βαρύ τίμημα: ταυτίζεται πολύ εύκολα με τα σκάρτα προϊόντα της.


7. Η τζαζ μοιάζει με τα εξίσου τυποποιημένα σχήματα του αστυνομικού μυθιστορήματος και των παραφυάδων του, που διαστρεβλώνουν ή αποκαλύπτουνε τον κόσμο κάνοντας καθημερινό κανόνα την ακοινωνικότητα και το έγκλημα, αλλά που εξορκίζουν, ταυτόχρονα, τη γοητευτική και απειλητική πρόκληση μέσω του αναπόφευκτου θρίαμβου της Τάξης. Μόνο η ψυχαναλυτική θεωρία μπορεί να δώσει μια διαρκή εξήγηση αυτού του φαινομένου. Ο σκοπός της τζαζ είναι η μηχανική αναπαραγωγή ενός υπόστροφου στοιχείου, ενός συμβολισμού του ευνουχισμού. «Παράτα τον αντρισμό σου, δέξου τον ευνουχισμό» κοροϊδεύει και προτείνει μαζί ο ήχος της τζαζ μπαντ, που μοιάζει με τη φωνή ενός ευνούχου, «και θα ανταμειφτείς, θα γίνει δεκτός σε μια αδελφότητα που μοιράζεται μαζί σου το μυστήριο της ανικανότητας, ένα μυστήριο που αποκαλύπτεται τη στιγμή που γίνεται η τελετή μύησης».


8. Με την τζαζ αποκτούν πάντα αίγλη οι αμόρφωτοι που κάθονται μπροστά στο πιάνο.


9. Η τέχνη μπορεί να επιβιώσει μόνο αν αρνηθεί το δικαίωμα να είναι διαφορετική [..] τίποτε δεν μπορεί να υπάρχει αν δεν μοιάζει με τον κόσμο όπως είναι αυτός. Η τζαζ είναι η ψεύτικη εκκαθάριση της τέχνης, χάνεται από την εικόνα αντί να είναι η ουτοπία που γίνεται πραγματικότητα.

[1953]


Επιλεγμένα αποσπάσματα από το άρθρο ‘ΤΖΑΖ, η αιώνια μόδα’ του Τ. ADORNO.

Δημοσιευμένο στο ‘Τέχνη και μαζική κουλτούρα’, εκδόσεις ύψιλον.


Ετικέτες

18 σχόλια:

Comment by tosio morphy on Τετάρτη, Φεβρουαρίου 17, 2010 5:18:00 μ.μ.

οταν ακουω τζαζ νοιωθω σαν να με γαργαλανε. και αυτο δεν ξερω αν μου αρεσει ή οχι.

Ανώνυμος on Τετάρτη, Φεβρουαρίου 17, 2010 8:20:00 μ.μ.

Το έλεγα πάντα πως δεν μ' αρέσει η τζαζ και δεν καταδεχόμουν καν να σκεφτώ γιατί.Τώρα έχω έτοιμα τα επιχειρήματα..Άμα παιδί μου είσαι από κούνια επαναστάτης 'ολα γίνονται μέσα στα κύτταρά σου, μόνο που ακόμα δεν το έχω πιστέψει πως δεν ανήκω σε καμιά κατηγορία δούλων .το μέλλον θα δείξει.

Ανώνυμος on Τετάρτη, Φεβρουαρίου 17, 2010 9:07:00 μ.μ.

με τη διαφορα οτι ο Adorno ειχε ολους τους τροπους κ τα επικοινωνιακα μεσα για να υποστηριξει τις αποψεις του.

παντως το ταξιδι της τεχνης απο την πραγματικοτητα στην ουτοπια γινεται διχως προπληρωμενο εισιτηριο επιστροφης.

atithi

Comment by χ.ζ. on Τετάρτη, Φεβρουαρίου 17, 2010 11:00:00 μ.μ.

ρε φίλος τι θα γίνει; αγοράζω βιβλίο σαχτούρη κοτσάρεις σαχτούρη. Βάζω τζαζ νακούσω μετά κάτι χρόνια και λες τζαζ...

Ο Αντόρνο πάντως κατά τη γνώμη μου το τραβάει το πράμα, ειδικά εκείνη την εποχή που ήταν ακόμα φρέσκο το άκουσμα της τζαζ στην Ευρώπη και ίσως ξένιζε. Ντάξει, δεν του αρέσει, το καταλάβαμε. Κι επίσης κάνει αυτό που δεν πρέπει: ΕΛΙΤΙΖΕΙ (κι αυτός, και δεν το κατάλαβε μάλλον γιατί ίσως να μην το ήθελε ...)
«8. Με την τζαζ αποκτούν πάντα αίγλη οι αμόρφωτοι που κάθονται μπροστά στο πιάνο.» Ντάξει ρε Αντώνη, θα σου δείχνω πρώτα βεβαιώσεις σπουδών πριν κάτσω στο ιερό τέμπλο.
Καλά το Νο. 7 είναι σκέτη φαντασιοπληξία. Βασικά δεν ξέρω τι να πρωτοπώ. Επειδή δεν του αρέσει χτίζει επιχειρήματα. Ντάξει, ούτε μένα μαρέσει, ένα τέταρτο το χρόνο ακούω, αλλά δε θα σκεφτώ και επιχειρήματα να τη θάψω.

9. «Η τέχνη μπορεί να επιβιώσει μόνο αν αρνηθεί το δικαίωμα να είναι διαφορετική [..] τίποτε δεν μπορεί να υπάρχει αν δεν μοιάζει με τον κόσμο όπως είναι αυτός...»
Οι πρώτες τολμηρές συνηχήσεις και συγχορδιακές διαφωνίες της τζαζ, λέγεται ότι αντανακλάνανε ( :) ) την πολυσύχναστη από κυκλοφορία και οχήματα μητρόπολη, πχ τη ΝΥ.

Πρέπει όμως να δούμε τι έγραφε για την κλασσική μουσική που χωρίς ευγενείς να την χρηματοδοτούν αιώνες δε θα υπήρχε ή για την αβαντ γκαρντ (που ψήφιζε από όσο νομίζω αυτός), συνέχεια της κλασσικής.
Είχα διαβάσει και παλιά ένα άρθρο του, λέει σωστά και βαθιά πράματα, αλλά είναι μερικές φορές πολύ κολλημένος αδερφέ μου...

Comment by tosio morphy on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 12:38:00 π.μ.

σε ευχαριστω γιατι επαιξα πρωτη φορα στη ζωη μου πακμαν.

Comment by αρχή του τίποτα on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 12:53:00 π.μ.

Το τυπάκι αυτό δεν το ξέρω ποσός (Adorno) αλλά είναι ό,τι πιο συντηρητικό έχω ακούσει για την μουσική.

Προβάλλοντας αξίες που θεωρεί σταθερές και αναλλοίωτες όπως Ψυχολογία Ψυχανάλυση Μόρφωση Καλλιέργεια Τέχνη θέλει να μας πει πως η λαϊκή τέχνη - τότε που έγραφε τουλάχιστον εκείνος λαϊκή ήταν η τζαζ - είναι μείασμα, φθηνό βίπερ, αφύσικος τρόπος έκφρασης και διεστραμμένο οιδιπόδειο σύμπλεγμα.

Θα τα δεχόμουν όλα αυτά αν δεν μου έλεγε κάτι μέσα μου πως το τυπάκι αυτό πρέπει να ήταν τίγκα συντηρητικό, κλασσικιστής και θα ήθελε να τον δοξάζουν όλοι για την μουσική που κρίνει ή καταλαβαίνει ή τέλος πάντων του αρέσει.

Ας είναι καλά όμως κάτι αμόρφωτοι στα υπογεια του παρισιού.

Δηλαδή μπορεί να είναι πολύ βιαστική η κρίση μου αλλά κάτι ακούγεται παράφωνο ...

Ανώνυμος on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 1:15:00 π.μ.

περίεργα πράματα χρήστο.
τα αποσπάσματα παρουσιάστηκαν πετσοκομμένα και αριθμημένα αυθαίρετα από μένα, γι' αυτό ίσως φαίνονται περισσότερο εριστικά απ' ότι πραγματικά είναι. πάντως, η γνώμη μου τείνει στο ότι και συνολικά το άρθρο, αποπνέει εμπάθεια προς τη jazz και μάλιστα στα όρια του ψυχοπαθολογικού. όμως, τα λέει ωραία ο άτιμος, ακόμα και τις φαντασιοπληξίες του. συμφωνώ σε όλα χ.ζ εκτός από το παράδειγμα με τον ευνούχο, που νομίζω πως το κατανοώ:
η jazz προσφέρει την ηττοπάθεια ως γλύκισμα, μπορεί να του άρεσε αυτό του Αντώνη.
εγώ ομολογώ πως ακούω πάνω από ένα τέταρτο το χρόνο, ίσως ένα τέταρτο τη βδομάδα, πρωτάρης είμαι. ίσως γι' αυτό πιστεύω πως η τζαζ αποδεικνύει πως στη μουσική δεν υπάρχουν λάθη, όπως είπε κάποιος.

tosio, γαργαλητό είπες; μάλλον θα συνεχίσεις ν' ακούς.

ανώνυμε/η, κάνε το πόνο σου άρπα και πε τονε τραγούδι που λέει κι ο καρυωτάκης, αν και μάλλον η δουλεία αποτελεί προσωπική πεποίθηση του καθενός, κι απολύτως σεβαστή ανεξαρτήτως επιχειρημάτων. βέβαια, καλό είναι να υπάρχουν για κάποιες δύσκολες στιγμές του χειμώνα.

atithi, είναι αυτό που λένε one way; επικίνδυνο: σου εύχομαι μόνο να μη συναντήσεις τη μετάνοια γιατί μετά ΠΙΚΡΑ.

πρτφ

Ανώνυμος on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 1:25:00 π.μ.

μωρέ δεν είναι συντηρητικός. είναι ας πούμε το παράφωνο καμπανάκι στη γωνία της συνείδησής σου. δε χρειάζεται να τον πάρεις στα σοβαρά, αν δε θέλεις, οφείλεις όμως να τον διαβάσεις. άκου για παράδειγμα αυτό:
Το να γράψεις έστω και ένα ποίημα μετά το Άουσβιτς είναι βάρβαρο.
καταλαβαίνεις τί θέλω να πω.

tosio, καταλαβαίνω απόλυτα τον ενθουσιασμό σου και συμπάσχω εκ πείρας.

πρτφ

Comment by αρχή του τίποτα on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 1:28:00 π.μ.

συμπάθα με συ πρτφ για το ύφος αλλά μου σκάει για πολύ ελιτιστής ο τύπος

Ανώνυμος on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 2:39:00 π.μ.

και πάλι φίλοι

πρτφ

Comment by tosio morphy on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 3:18:00 π.μ.

επειδη το γαργαλητο μου φερνει κατουρημα, δεν ακουγα ποτε, και ουτε θελω να ακουω. ελιτιστης ξελιτιστης η τζαζ ειναι για κουλτουριαρες γκομενες και για ντραμερ που προσπαθουν να πεισουν τους εαυτους τους πως δεν εχουν αλτσχαϊμερ. τωρα που ειπα ντραμερ. το ανεκδοτο με τον ντραμερ την τελευταια προβα και τον γειτονα το ξερετε φανταζομαι.

Ανώνυμος on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 3:38:00 π.μ.

μπα όταν το λεγες εγώ είχα πάει για κατούρημα.

πρτφ

Comment by tosio morphy on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 3:47:00 π.μ.

εχασες ανεκδοταρα.

Ανώνυμος on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 4:14:00 π.μ.

ε, πες το ντε μπας και σκάσει λίγο το χειλάκι μας.

Comment by ClouD on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 8:39:00 π.μ.

jazz ή μοδα ποιο ειναι το θεμα δεν καταλαβα.

καλημερα

Comment by χ.ζ. on Πέμπτη, Φεβρουαρίου 18, 2010 10:49:00 π.μ.

πόσο πιο ωραίος μπορείς να γίνεις πια

Comment by xouxouxou on Σάββατο, Φεβρουαρίου 20, 2010 7:09:00 μ.μ.

ωχ, τώρα το είδα, με παραπομπή απο την επόμενη ανάρτηση...
στην οποία επόμενη ανάρτηση μαύρισα με τα σχόλια και δε θέλω να τη φορτώσω κι άλλο...

πάντως αυτά τα κείμενα για τη τζαζ θεωρούνται από πολλούς σήμερα σαν το μελανό σημείο στην υπόθεση αντόρνο.
είναι μάλλον σίγουρο ότι είχε ακούσει ελάχιστα πράγματα και αυτά όχι αντιπροσωπευτικά, κάτι στημένες μπιγκ μπαντ λευκών ή κάτι τέτοιο, όταν ο αντόρνο μιλάει για τζάζ δεν εννοεί ούτε λούις άρμστρονγκ, ούτε έλινγκτον, ούτε μπίλι χόλιντει, ούτε τίποτα από αυτά που γνωρίζουμε ως τζάζ εκείνης ή περίπου εκείνης της εποχής.
είναι σα να μιλάει για ρεμπέτικα κάποιος που άκουσε τις εμπορικές επιθεωρήσεις και οπερέτες τύπου "οι απάχηδες των αθηνών" κτλ.
άλλο το να άλλο τ άλλο!

____

για το λόγο αυτό έχω να πω το εξής απλό.
ο αντόρνο, όπως και κάθε άλλος που τα λέει ωραία, δεν τα λέει τυχαία ωραία, αλλά τα λέει ωραία επειδή έχει καλό μυαλό και συγκρότηση.
αλλά δε μπα να σαι ο θεός της ανάλυσης, το αποτέλεσμα της σκέψης σου θα εξαρτηθεί πρωτίστως από το υλικό, αν αανλύεις σκατά πληροφορίες, σκατά συμπέρασμα θα βγάλεις!

-έτσι, έχω την εντύπωση ότι μέσα στην κόλαση της παραπληροφόρησης που ζούμε, είναι πολύ δύσκολο να πούμε μια κουβέντα που να πατάει γερά στα πόδια της, σχετικά με την επικαιρότητα.
γράφουμε όλοι μας ποιήματα μετά το άουσβιτς, κι απ τη μια καλά το κάνουμε, απ την άλλη το άουσβιτς έχει γίνει νούμερο ένα κερδοφόρα επιχείρηση της πολωνίας, το ισραήλ έχει βλέψεις στην εκμετάλλευσή του, και όταν πριν 1-2 μήνες εκλάπη το αρμπάιτμαχτφράι από την κεντρική πύλη, το ισραήλ κόντεψε να κυρήξει τον πόλεμο στην πολωνία, επειδή καθυστερούσε να βρει τον κλέφτη!!!!

πάω στο πάρτυ, άργησα...

Comment by σναπ on Κυριακή, Μαρτίου 14, 2010 3:19:00 μ.μ.

οσο κατεβαινω αισθανομαι ολο και πιο πολυ οτι τα ποιηματα και οτι αλλο γραφω ειναι ρηχο..μπραβο!

Δημοσίευση σχολίου

Για πες

ΣΑΚΑΤΕΜΕΝΟΙ Αναγνώστες

ΤΟΥΡΛΟΥΜΠΟΥΚΙ

+Επιτέλους διακοπές
+Το αερόστατο
+Πέραμα
+Αναρχία
+Χόμλες
+Νεκρόπολη
+Παλαιστίνη
+Φόβος θανάτου
+Ο σπυ.
+Packman
+Ελεύθερη ώρα
+Ξεχασμένη φωτογραφία
+Θάλασσα
+Στον οδοντίατρο
+Ποσάδας
+Ότι λέω δε το είπα
+Εγώ κι εσύ
+Η τέχνη του δρόμου
+Debate
+H ψυχραιμία είναι ενοχή
+Καρέ της δευτέρας
+Τζόβενο
+Άγιος Παντελεήμονας
+Πρακτέο
+Κράτος εσπρέσσο
+Μαρκογιαννάκης
+Κοράνι
+Θάνατος στο στόμα
+CULT
+Κουκουλονόμος
+Ήρωες
+Λόρδος Μπάυρον
+Φρούτα του δάσους
+Σκαραμαγκά
+Ρουστίκ
+Άνοιξη
+Η γραφή σε 100 χρόνια
+Προυστ
+Μια ονείρωξη: καταξίωση
+Θήλυ
+Θήλυ Νο2
+Μανιφέστο εντομολογίας
+Κατερίνα Γώγου
+Θεωρία
+220.000 φύλλα
+Σκάει ο τζίτζικάς;
+Πνίγεται ο κροκόδειλος;
+Αναρχικός ή κράτος
+Παράξενο πρωινό
+Λετρισμός
+Νόμος
+Η φυσική του φασισμού
+Εδώ παπάς, εκεί παπάς
+Το κράτος είναι ο έλγιν
+Οικονομοκρατία
+Μονμάρτη
+Μπουκόφσκι
+Ουροβόρος όφις
+Ποίηση δωματίου
+Το χελιδόνι
+Χαλεπάς
+Πνευματικά δικαιώματα
+Γροθιά προς τα πάνω
+Φαιό
+Τα μυρμήγκια
+Δύο ξένοι στην ίδια πόλη
+Έχεις διδακτορικό;
+Καγιέν στις φλόγες
+H αυτοκτονία μου
+Ασφαλίτης
+Άγδιστις
+Ποιητής
+Το κλεφτρόνι
+Κ. Βήτα
+Άσπονδος
+Σύνδρομο Stendhal
+Πτέρυγα σκαρπαλέζου
+Παπανδρέου
+Το τέλος της γης
+Μίροσλαβ σωτηρίου
+Φίλα με
+Ηδονή
+Υπουργείο ηδονής
+Ακομπανιαμέντο
+Προικοσύμφωνη εξουσία
+Διάβολος
+Ο δρίτσας στη βουλή
+Καμράν ατίφ
+Nikolla todi
+Αχελώος
+Φιγούρα θανάτου
+Ελάφι κι ιστορία
+Το τηλεφώνημα
+Το απροσδόκητο
+Coltrane
+Πάντειο
+Ο αρχηγός
+Αντάρτικο
+Ακυβέρνητος κάμπος
+Ε75
+Θέλω να φύγω
+Βοβοτάδες
+Εισπρακτικές εταιρίες
+Levi-strauss
+Τλούπας
+Μυστικός δείπνος
+Σουλφαμιδόσκονη
+Ο συλλέκτης
+Αλέκτορας
+Μαμά δύση
+Μίλαν
+Λιανοκλάδι
+Ο κούνελος
+Μαριάννα βαρδινογιάννη
+Δικαστήρια Πειραιά
+Ρεσάλτο
+Βι.πε. λαμίας
+Μετα-ορισμοί
+Τετράποδος βούδας
+Το πείραμα
+Image
+Hit counter
+Mη φεύγεις
+Ασέξουαλ
+Τρίπτυχο
+Ακομινάτου
+Τεφλόν
+Βοnano
+Mentos
+Καυτερή πιπεριά
+Το παράλογο
+Μοναξιά
+Παλαιοκώστας
+Parking λιβανάτες
+Ταξίδι ακριβείας
+Τίτλοι ειδήσεων
+Λίμνη πλαστήρα
+Η διπλανή πόρτα
+History channel
+Βανδαλισμός
+Τζαζ
+Oικογενειακά δαιμόνια
+Ρίτσος
+Βαγδάτη

:

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ: ΚΑΛΕΣΜΑ
KAI O ΠΟΛΕΜΟΣ ΜΟΛΙΣ ΞΕΚΙΝΗΣΕ: ΔΕΣ ΤΟ

ΦΑΕ ΤΟΥΣ ΑΣΤΟΥΣ

ο χάος

ΠΟΙΟΣ ΕΙΣΑΙ ΣΥ ΡΕ ΜΠΑΣΤΑΡΔΕ;

ΕΙΣΑΙ ΓΙΑ ENA MOYΣΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ PUNK ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ; ΠΑΤΑ ΕΔΩ